Kozmetik ve bebek bakım ürünlerinin etiketlerinde "organik", "doğal", "vegan" ve "cruelty free" ifadelerini sıkça görürüz. Bu kelimeler çoğu zaman birbirinin yerine kullanılsa da aslında tamamen farklı şeyleri anlatır. Bu rehberde her birinin ne anlama geldiğini ve etikette nasıl yorumlanması gerektiğini anlatıyoruz.
Kısa tablo
| İfade | Neyi anlatır? | Neyi anlatmaz? |
|---|---|---|
| Organik | Bitkisel hammaddelerin organik tarım yöntemleriyle yetiştirildiğini | Ürünün tamamen doğal ya da vegan olduğunu |
| Doğal | İçeriklerin doğal kaynaklı olduğunu (tanımı standart değildir) | Ürünün her cilt için güvenli olduğunu |
| Vegan | Hayvansal kaynaklı içerik bulunmadığını | Hayvan deneyi yapılmadığını |
| Cruelty free | Ürün ve içerikler için hayvan deneyi yapılmadığını | Hayvansal içerik bulunmadığını |
Organik
Organik ifadesi, bitkisel hammaddenin kimyasal gübre ve sentetik pestisit kullanılmadan, organik tarım kurallarına göre yetiştirildiğini anlatır. Kozmetikte organik iddiası genellikle bağımsız bir kuruluşun sertifikasıyla desteklenir. Etikette sertifika logosu ve ürünün yüzde kaçının organik içerik olduğu yazıyorsa bu bilgi daha anlamlıdır. Yalnızca "organik özler içerir" ifadesi, ürünün tamamının organik olduğu anlamına gelmez.
Doğal
"Doğal" kozmetikte en çok kullanılan ama tanımı en belirsiz ifadedir. Çoğu ülkede yasal olarak standart bir tanımı yoktur. Uluslararası ISO 16128 standardı, içeriklerin doğal ya da doğal kökenli olma oranını hesaplamak için bir yöntem sunar; ancak bu bir zorunluluk değildir. "Doğal" iddiasını değerlendirirken içerik listesine bakmak en sağlıklı yoldur. Bu konuyu "%100 doğal" ne demek? yazımızda ayrıntılı anlattık.
Unutmayın: Doğal olmak tek başına "her cilde uygun" ya da "tahriş etmez" anlamına gelmez. Uçucu yağlar gibi tamamen doğal maddeler de hassas ciltlerde tahrişe yol açabilir.
Vegan
Vegan ürün, hayvansal kaynaklı içerik barındırmaz. Kozmetikte sık rastlanan hayvansal içerikler şunlardır:
- Balmumu (cera alba)
- Bal ve propolis
- Lanolin (koyun yünü yağı)
- Karmin (bazı kırmızı pigmentler)
- Kolajen ve keratin (hayvansal kaynaklı olanlar)
Örneğin balmumu içeren bir balm vegan değildir, ama bu onun kalitesiyle ilgili bir şey söylemez; yalnızca içerik tercihidir. DrTessia ürünlerinden Biberiye Suyu Saç Toniği vegan içeriklidir; Hassas Cilt Balmı ise balmumu içerir. Vegan bir krem arıyorsanız vegan bebek kremi nasıl seçilir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Cruelty free
Cruelty free, ürünün ve içeriklerinin geliştirilmesi sırasında hayvanlar üzerinde test yapılmadığını anlatır. Avrupa Birliği'nde kozmetik ürünler ve içerikleri için hayvan deneyleri ve bu şekilde test edilmiş ürünlerin pazarlanması 2013'ten beri yasaktır; Türkiye'deki kozmetik mevzuatı da bu yaklaşımla uyumlu düzenlemeler içerir. Ayrıntılar için cruelty free bebek ürünleri yazımıza bakabilirsiniz.
Cruelty free bir ürün hayvansal içerik barındırabilir; vegan bir ürün de teorik olarak cruelty free olmayabilir. Bu yüzden iki ifade ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Etiket okurken 4 ipucu
- İçerik listesine bakın. Pazarlama ifadelerinden daha fazlasını anlatır.
- Sertifikayı sorgulayın. Organik ve vegan iddiaları için sertifika logosu varsa hangi kuruluşa ait olduğuna bakın.
- Mutlak ifadelere temkinli yaklaşın. "Hiç tahriş etmez", "tamamen zararsız" gibi ifadeler bilimsel olarak doğrulanması zor iddialardır.
- Merak ettiğinizi sorun. Üreticiye içerik ve test süreçleri hakkında soru sormak hakkınızdır. Bize iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Organik ürün mutlaka vegan mıdır?
Hayır. Organik balmumu ya da organik bal içeren bir ürün organik olabilir ama vegan değildir.
Vegan ürünler daha mı güvenlidir?
Vegan olmak bir içerik tercihidir; güvenlilik ile doğrudan ilişkili değildir. Her ürünün güvenliliği kendi formülüne ve kullanım koşullarına bağlıdır.
Cruelty free iddiası nasıl doğrulanır?
Bağımsız kuruluşların sertifikaları bir gösterge olabilir. Ayrıca üreticiye ürün ve içerik tedarik süreçlerinde hayvan deneyi yapılıp yapılmadığını sorabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Çocuğunuz, gebelik ya da emzirme dönemiyle ilgili sağlık sorularınız için hekiminize danışın.